شیوه تحلیل نمایشنامه

بدون دیدگاه
سه شنبه - ۱ شهریور ۱۳۹۵

تحلیل نمایشنامهتحلیل نمایشنامه : تحلیل یعنی جدا کردن عناصر درون اثر.

عناصر تحلیل:

تم (موضوع) ، مضمون ( بن اندیشه ) ،  ژانر ( گونه ) ، مکتب ، سبک ، ساختمان کلی اثر، شخصیت پردازی ،  زبان نمایشی ( دیالوگ نویسی ) ،  جایگاه اثر در مجموعه آثار نویسنده ،  ارتباط اثر با زمان  نگارش اثر ،  تاثیر اثر مورد بحث بر روند تاریخ ادبیات نمایشی ،  نشانه شناسی در اثر ،  ساختار نمایشی ،  فضای نمایشنا مه .

موضوع: یعنی آنچه نویسنده در مورد آن می نویسد که به آن " زمینه فراگیر "  یا  " تم "  نیز می گویند و به دو دسته ی " موضوع اصلی " و "موضوع فرعی " دسته بندی  می شود .

 

 مضمون ( اندیشه ی ورای اثر ): عبارت است از دیدگاه نویسنده در خصوص موضوع که در پی القای آن به مخاطب است . مضمون همان " بن اندیشه " ، "درون مایه ی اثر " ، " پیام " یا " محتوا " است . از یک موضوع می توان مضامین مختلفی عرضه کرد . برای مثال در خصوص " جنگ " هم میتوان به رشادت ها و قهرمانی ها پرداخت و هم به مصائب و مشکلات . به عبارت دیگر مضمون اندیشه ای است که به مخاطب القاء میشود .

 

ژانر ( گونه ) : عبارت است از :

 تراژدی : بنا به تعزیف یونانی اثری است که به مرگ قهرمان می انجامد و نگاهی غمگینانه دارد . در دو دوره به اوج شکوفایی رسید : " دوره ی یونان باستان " ، " عهد الیزابت ".

کمدی :  نگاهی شاد به زندگی است هر چند مسائل تلخ آ ن باشد . کمدی زائیده ی ناهماهنگی است به این معنی که هرگاه نا هماهنگی چیزی با چیز دیگر ایجاد خنده کند ، کمدی خلق می شود . ریشه ی کمدی در یونان باستان است . انواع کمدی چنین است : کمدی طبایع ( سرشت ها ) ،  کمدی موقعیت  و  کمدی شخصیت .

 کمدی تراژدی : طنزی است که باطنی تراژیک دارد . مانند آثار چخوف و فردریک دورنمات . همچنین آثار ابزورد نیز به این ژانر نزدیک هستند . در این ژانر شخص تنبیه می شود ولی کشته نمی شود .

 

 ملودرام : درامی است با زمینه هایی از کمدی و تراژدی که مهمترین اجزای آن احساساتگری و هیجانگرایی است و بیشتر به مسایل خانوادگی میپردازد . یکی از مشاهیر این ژانر " خانه عروسک "  نوشته ی هنریک ایبسن است .

 درام : به نمایش های جدی که  بارتراژیک در آنها بالا نیست اطلاق میشود . مانند آثار پلیسی . البته  واژه درام در یونانی به معنای عمل نمایشی یا نمایش است .

 

 مکتب نمایشنامه : اولین شناسه ی مکاتب واژه ی " ایسم " است . تحلیلگر باید مکتب اثر را تعیین کند . البته ممکن است یک اثر نمایشی تحت تاثیر مکاتب مختلفی باشد . مکتب عبارت است از ویژگی های عمدتا"  مشترکی که در آثار گروهی از هنرمندان و اهالی ادب متجلی می شود .

 

 سبک ( استایل ) : همان ویژگی های شخصی یک هنرمند در آثارش است .

 

 ساختمان کلی اثر :

عبارت است از :

 

ارسطویی: الزاما" باید دارای آغاز ،  میانه و پایان بوده و همذات پنداری میان شخصیت ها و مخاطب حاصل آید و شخصیت های پروتاگونیست و آنتاگونیست بطور مشخص قابل تمییز باشند .

 

اپیک (فاصله گذاری ، حماسی ) : عدم ارتباط حسی بین مخاطب و اثر و جایگزینی رابطه ی فکری و عقلانی و همچنین روایت داستان به جای وقوع داستان و قطع کردن نمایش در جاهایی که امکان رابطه  و پیوند حسی نمایشنامه و مخاطب وجود دارد از مشخصات این ساختمان نمایشی است .

 

مدرن : هر زمان ساختمان متعارف درام نویسی از اساس بر هم ریخته شود شاهد ساختمان جدیدی خواهیم بود که می توان به آن ساختمان مدرن اطلاق کرد . نمونه های بارز آن آثار ابزورد هستند . مانند " در انتظار گودو " اثر ساموئل بکت .

 

شخصیت پردازی :

عبارتست از ویژگی هایی که نویسنده به قهرمان اثرش می دهد . تعریف روانشناسانه ی آن عبارت است از چیزی که فردی را از فرد دیگر متمایز می کند . اشخاص نمایش به دو گروه کلی "تیپ" و "کاراکتر " دسته بندی می شوند .

    تیپ ( نمونه کلی ) : اشخاصی هستند که ویژگی های کلی یک گروه یا قشر را در خود دارند .

  کاراکتر ( شخصیت ویژه ) : قهرمانی است با ویژگی های خاص خود که فقط بر خودش منطبق است .

 

ابعاد شخصیت :

 

بعد فیزیکی : هر چیزی که در ظاهر از فرد می بینیم و باید توسط نویسنده مشخص شود (چاقی ،  لاغری ، نقص فیزیکی و … )

 

بعد اجتماعی : عبارت است از رتبه های اجتماعی فرد و شغل و جایگاه او در اجتماع .

 

 بعد روانی : این بعد تمام خصایص روانی اعم از ژنتیک و تاثیرات روانی فرد از تعامل با اجتماع را در برمیگیرد و این بعد را یکی از دلایل قوت یا ضعف شخصیت پردازی در هر اثر می توان برشمرد . این بعد تمام فرآیندهایی که ناخودآگاه شخصیت را مورد تاثیر قرار می دهند را دربرمی گیرد .

 

بعد اعتقادی : عقاید و جهان بینی و دیدگاه های فرد را شامل می شود .

 

 باید دقت نمود که این چهار بعد بر هم تاثیر و تاثر دارند .


نوشته شده توسط:زهرا حیدری - 29 مطلب
پرینت اشتراک گذاری در فیسبوک اشتراک گذاری در توییتر اشتراک گذاری در گوگل پلاس
بازدید: ۷۸۵
برچسب ها: